«Πρέπει όμως πάντα να γυρεύωμε την Αλήθεια».

 

Τὸ ἔθνος πρέπει νὰ μάθει νὰ θεωρεῖ ἐθνικόν ὅ,τι εἶναι ἀληθές.

Διονύσιος Σολωμός

 

Τί ἔστιν ἀλήθεια;

Πόντιος Πιλάτος προς Ιησού

(Μόνιμο ερώτημα στη ζωή του Ί. Δραγούμη)

 

ΟΤΑΝ ΓΡΑΦΕΙ ΤΑ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ο Ίων Δραγούμης, είναι μόλις είκοσι δύο ετών. Περιλαμβάνονται στο βιβλίο του Το μονοπάτι, που ολοκληρώθηκε το 1902 και δεν τυπώθηκε ποτέ όσο εκείνος ήταν ζωντανός, πάρα πέντε χρόνια μετά τον θάνατό του (1925). Έπειτα βέβαια, ήρθαν εκείνοι που τον ονόμασαν: πατέρα του ελληνικού εθνικισμού, (και «πρωτοφασίστα», «ελληνάρα»!), αντιφατικό, αυταρχικό, αντικοινοβουλευτικό, εθνικοσοσιαλιστή, εγωπαθή, υπερτιμημένο (και «παραφουσκωμένο μύθο»!), ανορθολογιστή κ.ο.κ…

❧❧❧

…Τίποτε δὲν πιστεύω. Τίποτε δὲ βρίσκεται στὸν κόσμο. Οἱ πράξες τῶν ἀνθρώπων εἶναι πράξες οὔτε καλές οὔτε κακές γιατί ἡ ἠθική εἶναι μόνο μάζωμα κανόνες ποὺ λέν ποιές πράξες τοῦ ἑνός καὶ τοῦ ἄλλου εἶναι κάπως εὐχάριστες γιὰ τοὺς ἄλλους. [...] Πάντα ἀμφιβάλλω γιὰ τὴν ἀλήθεια μου καὶ τὶς ἀλήθειες τῶν ἀλλωνῶν. Πρέπει ὅμως πάντα νὰ γυρεύωμε τὴν Ἀλήθεια. Πρέπει νὰ πασκίζωμε νὰ τὴ ζυγώνωμε ὅσο μπορεῖ περισσότερο. Πρέπει νὰ ἀλλάζωμε τὴν ἀλήθεια μας ὅταν βλέπωμε μιὰν ἀληθινότερη ἀλήθεια. Ποτέ νὰ μὴ φοβούμαστε τὴν ἀληθινότερη ἀλήθεια καὶ πρέπει νὰ ἀφήνωμε τοὺς ἄλλους νάχουν τὴ δική τους…

…[Καλλίτερος πατριώτης είναι] ὁ πατριώτης ἐκεῖνος ποὺ ἀγαπώντας τὴν πατρίδα του δὲν πιστεύει πὼς εἶναι ἡ καλλίτερη χώρα καὶ βλέποντας  τὰ λάθη της, προσπαθεῖ νὰ τὰ διορθώσῃ […] κι ἀπό τὸν καλό τὸν πατριώτη ὑπάρχει καλλίτερος ἄνθρωπος, ἀφοῦ ἀπὸ τὴν ἰδέα τῆς πατρίδας ὑπάρχει καὶ πλατύτερη ἰδέα…