«Ετσι μου ήτανε γραφτό· νὰ μείνω μόνος καὶ όρθιος.»

 

 

Αρχαία Έφεσος/Τουρκία. Ένας και μοναδικός σωζόμενος -αναστηλωμένος- κίονας. Ό,τι απέμεινε  από τον Ναό της Αρτέμιδος -αποτελούσε ένα από τα επτά  θαύματα του αρχαίου κόσμου- που πυρπολήθηκε το 356 π.Χ. από τον Ηρόστρατο τον Εφέσιο. [Φωτ. Ν. Τσίγκας, 2013].

 

ΤΟ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ αποτελεί την εισαγωγή ενός συναισθηματικά φορτισμένου, πλην όμως λίαν εμπεριστατωμένου και εκ βαθέων, κειμένου με το οποίο  επιχειρεί την συνοπτική αποτίμηση των γεωπολιτικών, ιστορικών, πολιτικών και κοινωνικών μεταβολών στην Ελλάδα  κατά την περίοδο μετά τους Βαλκανικούς πολέμους (1913-1919). Στο αρχείο του σώζεται με τον τίτλο «Σχέδιον ημιτελές λόγου προς τον λαόν». Ο Ίων Δραγούμης το συνέγραψε κατά την εξορία του στη Σκόπελο, τον Ιούλιο του 1919, ένα χρόνο  πριν από τη δολοφονία του στην Αθήνα, όμως δεν δημοσιεύθηκε ποτέ αυτούσιο. Είχε δώσει για δημοσίευση ένα μέρος στο «Μέλλον» όπου πραγματεύονταν σύμφωνα με τον ίδιο «τὸ ζήτημα τῆς ἀπὸ διεθνοῦς ἀπόψεως θέσεως τῆς Ἑλλάδος ὡς κράτους ἀνεξαρτήτου ἐν σχέσει καὶ μὲ τὴν κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν». Όμως το κείμενο δημοσιεύτηκε λογοκριμένο…

         Δὲν ἔχει ἄλλο τίποτε νὰ κάμῃ ἕνας ἄνθρωπος καὶ πολίτης, ὅταν ἡ τυραννία δὲν τοῦ ἔχει ἀφήσει τ’ ἄρματά του καὶ ὅταν αἰσθάνεται μολαταῦτα τὴν  ἀνάγκη ἤ τὸ χρέος νὰ μείνῃ σταθερός στὶς πεποιθήσεις του, δὲν ἔχει τίποτε ἄλλο νὰ κάμῃ παρὰ νὰ μείνη ὄρθιος στὴ θέση του καὶ νὰ μιλήσῃ στοὺς τριγυρινούς του.

          Ὅταν ἕνας ναός γκρεμίζεται καὶ γίνεται ἐρείπια, ἡ κολώνα, ποὺ δὲν τὴν πῆρε ὁ σεισμὸς καὶ ὁ σάλος, στέκει ὄρθια στὴ θέση της καὶ μὲ τὴν ὀρθοστασιά της μιλᾶ στὸν κόσμο μοναχὴ γιὰ νὰ τοῦ δείξῃ τὸ σωστό, νὰ τοῦ φανέρωσῃ τὴν εἰκόνα τοῦ κτιρίου ὁλόκληρου, ἀχάλαστου, ὅπως ἔπρεπε νὰ εἶναι, νὰ τοῦ πῇ τὸ σκοπὸ καὶ τὸ νόημα του ναοῦ. Δὲν ἔχω παρὰ νὰ λαλήσω μὲ εἰλικρίνεια, δηλαδὴ νὰ πῶ ἐκεῖνο ποὺ αἰσθάνομαι. Θὰ εἶναι ἀλήθεια, ἀφοῦ ἔτσι αἰσθάνομαι καὶ δὲν μπορῶ νὰ αἰσθανθῶ ἀλλοιῶς. Ἄν κανένας ἄλλος αἰσθάνεται σὰν καὶ μένα θὰ φανῇ καὶ θὰ χαρῶ. Ἄν πάλι μείνω μόνος νὰ αἰσθάνωμαι ὅπως αἰσθάνομαι, δὲ θὰ ἀλλάξω γνώμη οὔτε στάση.

       Ἔτσι μοῦ ἤτανε γραφτό·  νὰ μείνω μόνος καὶ ὄρθιος...