«Οι λογοι που μας συναξαν εδω ειναι πολυ παλιοι…»*

Παναγία η Μαυριώτισα, Καστοριά (φωτ. Ν. Τσίγκας)

 

ΤΟ ΔΕΙΛΙΝΟ ΤΗΣ ΚΑΘΑΡΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑΣ μπῆκεν ὁ Ἀλέξης στη Μητρόπολη. Ὁ ἥλιος περνά παρδαλὸς ἀπὸ τὰ πολύχρωμα γυαλιὰ τῶν παραθύρων καὶ χύνει αχτίδες μενεξεδιές, πράσινες, γαλανές, κίτρινες, καὶ βυσινιές ἐπάνω στὸ μαζεμένον κόσμο. Ὁ γυναικωνίτης εἶναι σκοτεινός. Δὲ φαίνονται οἱ δυὸ χοροί· ἀπὸ τὰ δεξιὰ ὅμως κι ἀπὸ τ’ ἀριστερὰ ἔρχονται οἱ φωνές τους κι ἀντιλαλοῦν στοὺς τρούλους ἀπὸ πάνω.

     Ἀναγνώστης.— «Ὁ Θεός, εἰς τὴν βοήθειάν μου πρόσχες. Κύριε, εἰς τὸ βοηθῆσαί μοι σπεῦσον.

     »Αἰσχυνθήτωσαν καὶ ἐντραπήτωσαν οἱ ζητοῦντες τὴν ψυχήν μου.

     »Ἀποστραφήτωσαν εἰς τὰ ὀπίσω καὶ καταισχυνθήτωσαν οἱ βουλόμενοί μοι κακά.

     »Ἀποστραφήτωσαν παραυτίκα αἰσχυνόμενοι οἱ λέγοντές μου· εὖγε, εὖγε.

     »Ἀγαλλιασθήτωσαν καὶ εὐφρανθήτωσαν ἐπὶ σοὶ πάντες οἱ ζητοῦντές σε, ὁ Θεός.

     »Καὶ λεγέτωσαν διὰ παντός, μεγαλυνθήτω ὁ Κύριος, οἱ ἀγαπῶντες τὸ σωτήριόν σου.

     »Ἐγὼ δὲ πτωχός εἰμι καὶ πένης· ὁ Θεὸς βοήθησόν μοι. Βοηθός μου καὶ ῥύστης μου εἶ σύ, Κύριε· μὴ χρονίσης.»

     «Κύριε εἰσάκουσον τῆς προσευχῆς μου...»

       Πῶς ἔγινεν ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι νά 'χουν τὴν ἴδια σκέψη καὶ μαζεύτηκαν ἐδῶ. Δὲ δούλεψε ὁ νοῦς τους. Λίγοι εἶναι, ὅσοι πάτησαν ἐδῶ μέσα μὲ θέρμη κι ἀγάπη. Οἱ ἄλλοι ἦλθαν ἀπὸ συνήθεια, οὔτε συλλογίζονται γιατὶ ἦλθαν. Ἀρχίζει ή σαρακοστὴ καὶ ἡ νηστεία. Κ’ ἐγώ, ποὺ τοὺς κρίνω, γιατί βρίσκομαι δῶ μέσα; Εἶναι ἄραγε μονάχα περιέργεια, που μ’ έσπρωξε μέσα, ἢ μήπως βρίσκονται κάπου κρυμένοι, βαθιά, δεσμοὶ ἄφαντοι, ποὺ μὲ τραβοῦν στὸν ἴδιο τόπο, τὴν ἴδια μέρα, τὴν ἴδια ὥρα τοῦ δειλινοῦ, ποὺ πάει νὰ βασιλέψη ὁ ἕνας ἥλιος, ποὺ μᾶς φωτίζει ὅλους; Κι ἂν ἦλθα ἀπὸ περιέργεια, γιατὶ νὰ ἔχω περισσότερη περιέργεια νὰ μπῶ στὴν ἑλληνικὴ ἐκκλησία; Ὅπως κι ἂν εἶναι, βρίσκομαι τώρα ἐδῶ ἀνάμεσα σὲ πολλοὺς ἀνθρώπους τοῦ λαοῦ μαζεμένους καὶ σιωπηλοὺς καὶ ὅλοι εἴμαστε Ἕλληνες. Οἱ λόγοι ποὺ μᾶς σύναξαν ἐδῶ εἶναι πολὺ παλιοί, πάρα πολὺ παλιοὶ καὶ σκεπασμένοι καὶ δὲν μπορῶ νὰ τοὺς ἰδῶ καὶ νὰ τοὺς ξεδιαλύσω, μὰ ὑπάρχουν [...]

 

* Ίωνος Δραγούμη, Το μονοπάτι, [Απόσπασμα από το κεφ.  Ε', «Βυζαντινισμός»], Α΄ έκδοση, 1925.