ΕΝΑ ΟΡΑΜΑ (ΜΙΑ ΧΑΜΕΝΗ ΕΥΚΑΙΡΙΑ;) ΣΕ ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ...

 

 

Η ΠΡΕΣΒΗΣ ΕΠΙ ΤΙΜΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ  κ. Κατερίνα Μπούρα, με μακρά θητεία στην έρευνα σχετικά με την «Οργάνωση Κωνσταντινουπόλεως», είχε για πρώτη φορά εμφανιστεί το 1984 με την έκδοση από τη Δωδώνη των «απομνημονευμάτων»  και τεκμηρίων του Αθανασίου Σουλιώτη-Νικολαΐδη, με τον τίτλο Οργάνωσις Κωνσταντινουπόλεως. Την επιμέλεια του βιβλίου συνυπέγραφε τότε με τον Θάνο Βερέμη. Το καλοκαίρι φέτος, εκδόθηκε από τις εκδόσεις του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών (στα Αγγλικά) το βιβλίο της Τhe secret “Constantinople Organisation” 1908-1912 — Politics, Nationalism and Empire. ΚΛΙΚ ΕΔΩ . Το βιβλίο  αποτελεί, σύμφωνα με την συγγραφέα, μια αναδιατύπωση θέσεων της διδακτορικής της διατριβής  The Greek millet in Ottoman politics : aspects of relations between Greeks and young Turks, 1908-1912,  που εκπονήθηκε από το Kings College (University of london)   το 2006,  επικεντρώνοντας τώρα και στη δράση του Αθανασίου Σουλιώτη-Νικολαΐδη, των πολιτικών και βουλευτών μελών του οθωμανικού Κοινοβουλίου/μελών της Οργάνωσης  και στα γενικότερα αποτελέσματα-τομές που επιχείρησε να φέρει η οργάνωση που ο Σουλιώτης- Νικολαΐδης διηύθυνε  και είχε συνιδρύσει με τον Ίωνα Δραγούμη. 

 

Στο ένθετο «βιβλιοδρόμιο», στα Νέα (21.11.26), ο ιστορικός Δημήτρης Καμούζης γράφει ένα ευσύνοπτο, ενδιαφέρον όσο και εύστοχο κριτικό κείμενο για το βιβλίο, με τίτλο «Ποιος είχε τον πρώτο λόγο για το ρωμαίϊκο μιλέτ της Πόλης;». Με δικούς μας εντονισμούς, παραθέτουμε το καταληκτικό απόσπασμα:

…«Η μελέτη επικεντρώνεται στην κοινοβουλευτική δράση των οθωμανών ελλήνων βουλευτών ως μέσο ανάδειξης των παραπάνω αντιφάσεων. Οι κρατικές πολιτικές που αφορούσαν τα προνόμια των μιλέτ*, τις πολιτικές ενώσεις, τη στρατολόγηση των μη μουσουλμάνων και την κοινοτική εκπαίδευση αποτέλεσαν πεδία κοινοβουλευτικής αντίστασης στο νεοτουρκικό καθεστώς αλλά και έντονου ανταγωνισμού στο εσωτερικό της ελληνορθόδοξης ηγεσίας. Μέσα από την ουσιαστική σύνθεση των αρχείων των Σουλιώτη-Νικολαΐδη και Δραγούμη και άλλων ελληνικών και ξένων πρωτογενών πηγών της εποχής, η Μπούρα εξετάζει με λεπτομέρεια και αξιολογεί κριτικά αυτή την πολυεπίπεδη πολιτική σύγκρουση έως τις κρίσιμες εκλογές του 1912. Όπως υποστηρίζει στο τελευταίο κεφάλαιο με τίτλο «Aftermath», η εκλογική ήττα των Φιλελευθέρων και η έκρηξη των Βαλκανικών Πολέμων τερμάτισαν τη δράση της Οργάνωσης Κωνσταντινουπόλεως, όχι όμως και τον αντίκτυπό της. Η υιοθέτηση της μεγαλοϊδεατικής αλυτρωτικής πολιτικής του ελληνικού κράτους από την ηγεσία του ρωμαίικου μιλέτ μετά το 1918 είχε αφετηρία τις επιλογές των ακτιβιστών που ανδρώθηκαν πολιτικά και αναδείχθηκαν μέσα από την Οργάνωση κατά την περίοδο 1908-1912. Εν κατακλείδι, η Οργάνωση Κωνσταντινουπόλεως διατύπωσε ένα σημαντικό εναλλακτικό πολιτικό πρόγραμμα, αλλά δεν κατόρθωσε να ανακατευθύνει τον μετασχηματισμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Το όραμα των Σουλιώτη - Νικολαΐδη και Δραγούμη για τη δημιουργία ενός πολυεθνοτικού ανατολικού κράτους, όπου οι ελληνορθόδοξοι θα μπορούσαν να καθορίζουν ισότιμα με τα υπόλοιπα «έθνη» την εξέλιξη του, υποχώρησε τελικά μπροστά στις συγκεντρωτικές κρατικές πολιτικές εκκοσμίκευσης της κοινωνίας, τις εσωτερικές κοινοτικές διαιρέσεις και τη σύγκρουση αλληλοτροφοδοτούμένων ανταγωνιστικών εθνικισμών.»  


  

*ή μιλλέτι, από το τουρκικό millet / αραβικό millah) ήταν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία μια αυτόνομη θρησκευτική κοινότητα αναγνωρισμένη ως διοικητική μονάδα βάσει του θρησκεύματος των μελών της.

 

 
 
 
 

 

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις