Το Καστελλόριζο σε «νευρικό» χάρτη…

 

                                                                                            ΦΩΤ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

 

                                                                      Ἀθήνα, 20 Μάρτη 1913

…Ἐπειδή ἐγώ φρόντισα καί ἔδιωξαν τούς Τούρκους οἱ Καστελλοριζιῶτες καί σήκωσαν ἑλληνική σημαία, ὁ κ. Βενιζέλος ἔστειλε πλοῖο μέ ἄνθρωπο στό Καστελλόριζο γιά νά κατεβάσουν τήν ἑλληνική σημαία, νά ἀνεβάσουν τήν τούρκικη καί φιλιώσουν μέ τούς Τούρκους. Ἀπό ἐμπάθεια γιά μένα ἔκαμε ὁ κ. Πρωθυπουργός μιάν ἀνυπολόγιστη ἀνοησία.

Ίων Δραγούμης, «Τα κρυμμένα» ημερολόγια

 

ΔΙΑΒΑΖΑ, ΣΤΟ ΦΥΛΛΟ της 23/8  στην «Καθημερινή» της Κυριακής, το άρθρο του κ. Μάνου Καραγιάννη, καθηγητή Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, με τον τιτλο Καστελλόριζο. Μια κρίση που επωάζεται… Έκλεινε με το εξής: «..Το κυριότερο, όμως, είναι να τεθούν σαφείς κόκκινες γραμμές από τον ελληνικό πολιτικό κόσμο, χωρίς περιττές αντιπαραθέσεις και μικρότητες. Να γνωρίζει ξεκάθαρα η άλλη πλευρά τα όρια της ελληνικής υπομονής. Αν τρέξουμε να σώσουμε το Καστελλόριζο, το Καστελλόριζο θα μας σώσει.»

Ασφαλώς παραφράζει νόστιμα το προσκλητήριο  του Δραγούμη από το Μαρτύρων και Ηρώων αίμα (έκδοση, 1907): «Να ξέρετε πως αν τρέξουμε να σώσουμε την Μακεδονία, η Μακεδονία θα μας σώσει. Θα μας σώσει από την βρώμα όπου κυλιούμαστε, θα μας σώσει από την μετριότητα και από την ψοφιοσύνη, θα μας λυτρώσει από τον αισχρό τον ύπνο, θα μας ελευθερώσει. Αν τρέξουμε να σώσουμε την Μακεδονία, εμείς θα σωθούμε...»

Υποθέτω ο συνειρμός του αρθρογράφου δεν ήταν τυχαίος. Θα γνώριζε τα πραγματικά περιστατικά  που έλαβαν χώρα την άνοιξη του 1913:

Στις 19:30 της Παρασκευής, 1ης Μαρτίου 1913, το ατμόπλοιο Ρούμελη, της εταιρείας Πανταλέοντος, που επιτάσσεται ύστερα από εντολή του Ίωνος Δραγούμη (και με τη σύμφωνη γνώμη του υπουργού  των Εξωτερικών Λάμπρου Κορομηλά), αποβιβάζει στο νότιο τμήμα του νησιού, στη θέση Καρύδια, σώμα τριάντα ανταρτών υπό τον οπλαρχηγό Εμμανουήλ Δασκαλάκη. Ο Δασκαλάκης υψώνει την ελληνική σημαία, και στη δημογεροντία του νησιού ανακοινώνει [...] έρχομαι κατ’ εντολήν της Ελληνικής Κυβερνήσεως να καταλάβω την νήσον εν ονόματι του Βασιλέως των Ελλήνων. Στην Αθήνα όμως οι εξελίξεις προχωρούν αντίδρομα:  Ο πρωθυπουργός και υπουργός των Στρατιωτικών τότε Ελευθ. Βενιζέλος εξοργίζεται, ο Λάμπρος Κορομηλάς αρνείται κάθε εμπλοκή και έτσι o Ίων Δραγούμης, διευθυντής του Β΄ Γραφείου (των Ανατολικών Υποθέσεων), στο Υπουργείο των Εξωτερικών όπως και ο γραμματέας του τμήματος Νάκης Πανουργιάς, τιμωρούνται αντιστοίχως με παύση ενός μηνός και δεκαπέντε ημερών.

Η ασήμαντη από πλευράς έκτασης νήσος αλλά τόσο σημαντική όμως από γεωπολιτική άποψη, η Μεγίστη, δηλαδή το Καστελλόριζο, είχε απελευθερωθεί «δια χειρός Δραγούμη» 34 χρόνια προτού συμπεριληφθεί στην ελληνική επικράτεια και δικαιοδοσία, το 1947, «μέσω» Ιταλίας…

Η σημασία του νησιού, ιδιαίτερα κατά τα τελευταία χρόνια, το ξαναφέρνει συχνά στο προσκήνιο («Ζωτικός χώρος», «Γαλάζια Πατρίδα» Τουρκίας, αιγιαλίτιδα ζώνη, ΑΟΖ…). Μάλιστα, καιρό πριν, από κει έγινε και η αναγγελία της χρεωκοπίας μας. Τώρα, βλέπω να υπάρχει πάλι κάποια θεατρική κινητικότητα.

Αναρωτιέμαι αν θα σήμαινε κάτι το να είχε περάσει το 1913 η  «γραμμή» των Κορομηλά-Δραγούμη και όχι το «γινάτι» του Βενιζέλου…