Κοιτάζοντας τα «ευπώλητα»...

 

 Οι λίστες ευπωλήτων του βιβλιοπωλείου Πατάκη των μηνών Δεκεμβρίου 2025 και Φεβρουαρίου 2026. Τον Ιανουάριο το βιβλίο απουσίαζε....

 

ΠΟΛΛΟΙ ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟΙ με πείσμα στην αναδίφηση, διάσωση και επιμέλεια των καταλοίπων καθιερωμένων συγγραφέων ή ποιητών  ή και άλλων αποσυνάγωγων του γενικότερου ελληνικού πνευματικού βίου, έχουν γράψει πως έχουν δει φορές, πρωινιάτικα στον ξυπνητό τους,  να φανερώνονται δίπλα τους στον καφενέ οι τεθνεώτες και να τους μιλούν ή ακόμη και στη βόλτα τους το απόγευμα και άλλοτε νύκτωρ αίφνης ή κατ’ όναρ, να έρχονται και να τους λένε διάφορα. 

Δεν θα πω ψέματα. Ποτέ δεν επεφάνη ημίν ο Ίων Δραγούμης. Σαράντα χρόνια τώρα που έχω τον καημό της επαναφοράς της κανονικής του εικόνας μεταξύ των Ελλήνων ύστερα από τέτοιον απηνή διωγμό και καπήλευση... 

Ένιωσα όμως σήμερα που είδα τα (κάπως ενθαρρυντικά) «ευπώλητα» του εκδοτικού οίκου που (τολμά να) τυπώνει τα έρμα και καθημαγμένα αδημοσίευτά Τετράδιά του σαν να ήθελε να μου πει κάτι… Το χέρι μου κάτι το έσπρωξε, ξεφυλλίζοντας χαρτιά, να φτάσω σε μια παλιά δική του ημερολογιακή γραφή: Του καλοκαιριού του 1899. Εικοσιενός χρονών τότε ο Ίων Δραγούμης, ανήμερα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου (σύμφωνα με το παλιό ημερολόγιο, το Ιουλιανό) επιθυμεί την Mabel, σκέφτεται τον θάνατό του και δίνει οδηγίες για το μεταθανάτιο μοίρασμα μερικών από τα υπάρχοντά του. Για τα βιβλία που βρίσκονται στην κατοχή του. Για το βιολί του, για το σώμα του και τέλος τα οστά του. Είχε την ίδια άποψη πάντα: Τίποτε δεν μένει. Όλα τελειώνουν κάποτε. Και μόνον ο θάνατος θριαμβεύει επί νεκρών και ζώντων...

Σαν να τα είπαμε θαρρώ οι δυο μας και να συνεννοηθήκαμε λαμπρά. Εξακολουθώ να μην παραμυθιάζομαι και να μην αυταπατώμαι. Ο χρόνος είναι ο κριτής και ο δίκαιος και αυτός που επιτρέπει σε κάτι να μείνει στη συλλογική μνήμη του κόσμου μας. Όχι οι λίστες με τα «ευπώλητα», οι βραβεύσεις και οι φήμες της αγοράς…

 

Αὐγούστου 6 [1899] Κοινότης. Ἠρεμία ἀδιαφορίας. Ἀναισθησία. Μέλλον ὅμοιον. Μόνη ἐπιθυμία = νά κοιμηθῶ μέ μιὰ γυναῖκα. (Κοίμησις τῆς Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας ἡμέρα Παρασκευή) ὥρα 11 παρά εἴκοσι τὸ βράδυ.

Ἄν πεθάνω ἕως αὔριο, τὰ βιβλία μου νὰ τά διαμοιράσουν τὰ ἀδέλφια μου δικαίως καὶ χωρίς πολλά μαλώματα, κι ἔπειτα νὰ μὲ θάψουν σ’ἐκεῖνα τὰ μέρη τοῦ νεκροταφείου ποὺ τὰ νοικιάζουν γιὰ τρία χρόνια ἀπ’ τὸν δῆμο οἱ πτωχοί καὶ ἔπειτα βγάζουν τά κόκκαλα καὶ τὰ ῥίχνουν σ’ ἕνα ὑπόγειο κοντά στὴν ἐκκλησία τοῦ νεκροταφείου. Τὰ δικά μου ὅμως κόκκαλα νὰ τὰ κάψουν καὶ νὰ τὰ ῥίξουν στὰ σκουπίδια ἔξω ἀπ’ τὴν πόλι ἐκεῖ ποὺ χώνουν τὴ μύτη τους τὰ σκυλιά γιὰ νὰ βροῦν τροφή. Μαζί μὲ τη στάκτη ἀπ’ τὰ κόκκαλα νὰ βάλουν καὶ τὸ βιολί μου ἀφοῦ τὸ κάψουν. Ἀξίζουμε τὸ ἴδιο ἄν κι ἐκεῖνο ἐγεννήθηκε ὀλίγο πρὶν ἀπὸ μένα στὰ 1747 (τὸ γράφει σ’ ἕνα χαρτί μέσα)—Ἄν εἶχα χρήματα θὰ τ’ ἄφηνα στὸν Νίκο, ὅλα.